Ο Κρατήρας του Δερβενίου.

Ο Μακεδονικός Τάφος του Λαγκαδά ή «Τάφος του Μακρίδη Μπέη» (από το όνομα του ανασκαφέα του) βρίσκεται στο νότιο άκρο του νεκροταφείου του Δερβενίου. Πρόκειται για ένα μεγαλοπρεπές οικοδόμημα το οποίο κατασκευάστηκε στις αρχές του 3ου π.Χ. αι. για την ταφή ενός και μόνο επιφανούς νεκρού. Το ταφικό κτίσμα και ο δρόμος που οδηγούσε σε αυτό, μετά την ολοκλήρωση της ταφής του νεκρού, καλύφτηκαν με τύμβο, το μεγαλύτερο τμήμα του οποίου διατηρείται μέχρι σήμερα. Οι κιβωτιόσχημοι τάφοι. Το 1962, κατά τη διαπλάτυνση της οδού Θεσσαλονίκης –Λαγκαδά, ενάμιση χιλιόμετρο ΒΑ του «τάφου Μακρίδη Μπέη», ήλθαν στο φως έξι κιβωτιόσχημοι τάφοι. Η αποκάλυψη των παραπάνω πλούσια κτερισμένων τάφων, άμεσα συσχετιζόμενων με την αρχαία μυγδονική πόλη της Λητής, αποτέλεσε σταθμό για την αρχαιολογική έρευνα της αρχαίας Μακεδονίας και εμπλούτισε τις γνώσεις μας για τα εργαστήρια τορευτικής στο μακεδονικό χώρο Ο μακεδονικός τάφος. Tο μνημείο ανασκάφηκε το 1962. Καλυπτόταν με χαμηλό τύμβο και είχε κτιστ...

 Ο μυκηναϊκός θολωτός είναι ένα είδος τάφου μνημειακών διαστάσεων που πρωτοεμφανίζεται στη Μεσσηνία κατά την ΜΕ ΙΙΙ περίοδο και παρακολουθεί την ακμή και την παρακμή του μυκηναϊκού πολιτισμού ως τα τέλη της ΥΕ ΙΙΙΓ περιόδου κυρίως στην ηπειρωτική Ελλάδα. Τα κατασκευαστικά χαρακτηριστικά που, σε συνδυασμό, διακρίνουν τον μυκηναϊκό θολωτό από άλλους τάφους της εποχής του Χαλκού στο Αιγαίο είναι: α) ο υπόγειος και κυκλικός λιθόκτιστος θάλαμος, προσβάσιμος μέσω λαξευμένου δρόμου που οδηγεί σε κτιστή είσοδο με ανώφλι που ελαφρύνεται στατικά συνήθως με «κουφιστικό τρίγωνο», β) η λίθινη θόλος που σκεπάζει το θάλαμο, χτισμένη «κατά τον εκφορικό τρόπο», που καταλήγει σε μια μοναδική πέτρα, την «αρμονία», γ) ο τύμβος από χώμα που καλύπτει το οικοδόμημα. Το άρθρο επιχειρεί μια αναδρομή στις συζητήσεις εκατό περίπου χρόνων για την καταγωγή αυτού του ταφικού τύπου και μια κριτική αναθεώρησή τους βάσει νεότερων δεδομένων. Το πρόβλημα της καταγωγής του μυκηναϊκού θολωτού τάφου είχε ...

Στοιχεία για τις ταφικές συνήθειες και πρακτικές του ανθρώπου υπάρχουν ήδη από την Παλαιολιθική εποχή , για τον άνθρωπο του Νεάντερταλ , σε σπήλαια της Ευρώπης και της Ασίας . Οι νεκροί ενταφιάζονταν σε διάφορες στάσεις , συνοδευόμενοι , αν και όχι πάντα , από οστέινα εργαλεία , κοσμήματα , οστά ζώων ή και λουλούδια . Στον ελλαδικό χώρο , η παλαιότερη βεβαιωμένη ταφή – περίπτωση δηλαδή στην οποία μπορούμε να συμπεράνουμε πως πρόκειται για τη συνειδητή και ηθελημένη , τελετουργική εναπόθεση του νεκρού από τους επιζώντες – έχει βρεθεί σε σπήλαιο στη θέση Απήδημα της Μάνης , όπου μία γυναίκα είχε ενταφιαστεί σε έντονα συνεσταλμένη στάση σε ένα κοίλωμα του σπηλαίου ( Νεότερη Παλαιολιθική ). Σημαντικό είναι πως τη νεκρή συνόδευαν 7 οστέινα εργαλεία , ένα οστό ζώου ( ελαφιού ), καθώς και μικρά τρυπημένα κοχύλια , που πιθανώς προέρχονταν από περιδέραιο . Το κρανίο της γυναίκας δεν βρέ...

Κατά τη σωστική ανασκαφική έρευνα του έτους 2008 στο Δυτικό νεκροταφείο του Αρχοντικού Πέλλας υπό τη διεύθυνση των αρχαιολόγων της ΙΖ΄ ΕΠΚΑ Παύλου και Αναστασίας Χρυσοστόμου ήρθαν στο φως ακόμα σαράντα τρεις τάφοι από τους οποίους οι τέσσερις ήταν της εποχής του σιδήρου (β΄ μισό του 7ουαι.-580 π.Χ.), οι τριάντα μία ταφές των αρχαϊκών χρόνων (580-480 π.Χ.) και οι οκτώ των κλασικών-πρώιμων ελληνιστικών χρόνων (480-279 π.Χ.). Από τις ταφές των κλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι αυτή του κοριτσιού του πρώιμου ελληνιστικού τάφου Τ 714, που συνοδευόταν με χάλκινο επίχρυσο στεφάνι, τρία πήλινα αγγεία, ένα χάλκινο κάνθαρο και μια μοναδική πήλινη κεφαλή φυσικού μεγέθους της νεκρής, εξαιρετικής τέχνης. Το Δυτικό Νεκροταφείο του Αρχοντικού. Ο τάφος του πολεμιστή του τάφου Τ 741.

 του Μανώλη Αδάμ Η ιστορία της Μακεδονίας είναι αρκετά μεγάλη. Στο απόγειό της, κατά τη διακυβέρνηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου, έφτασε μέχρι τα βάθη της Ασίας. Μάλιστα, πολλά ήταν και τα ελληνιστικά βασίλεια που δημιουργήθηκαν. Ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της είναι και η καθημερινότητα των αρχαίων Μακεδόνων. Εμείς ωστόσο θα εστιάσουμε κυρίως στους μακεδονικούς τάφους που έχουν βρεθεί μέσα στις τελευταίες δεκαετίες. Όνειρο αρκετών αρχαιολόγων, αλλά και επιθυμία πολλών, είναι φυσικά να βρεθεί ο περίφημος τάφος του Μ. Αλεξάνδρου .  

Ο θολωτός τάφος του Βαφειού βρέθηκε μετά την ανασκαφή του αρχαιολόγου Χρήστου Τσούντα το 1889. Βρίσκεται στο κέντρο της πεδιάδας της Σπάρτης, 6 χλμ από την πόλη, στη δυτική πλευρά του Ευρώτα. Ο τάφος βρέθηκε στη ΒΔ πλευρά του λόφου που ήταν ο οικισμός.Έχει διαπιστωθεί κατοίκηση από το 2.500 π.Χ., η οποία συνεχίστηκε με κενά μέχρι και τα τέλη της μυκηναϊκής περιόδου (1500-1230 π.Χ.). Είναι υπέργειος, ενώ γύρω του έχει σχηματιστεί τεχνητός τύμβος. Ο δρόμος του τάφου έχει μήκος σχεδόν 30 μέτρα έχει χτισμένη την αριστερή πλευρά και μεγάλο μέρος της δεξιάς με πλακοειδείς λίθους. Το στόμιο του τάφου, που δεν ήταν φραγμένο όταν ανακαλύφθηκε (ο τάφος είχε συληθεί) έχει βάθος 4,6μ., πλάτος 1,93μ. και είναι χτισμένο, όπως και η θόλος με μεγάλες πελεκητές πλάκες, ενώ μόνο οι αρμοί καλύπτονται από κονίαμα. Στο στόμιο υπήρχε λάκκος όπου μάλλον τελούνταν εναγισμοί.  

εικ. 1, Σχέδιο από την εξαιρετικά σπάνια έκδοση του "Οι τάφοι των Ελλήνων" (1837) του βαρώνου Ότο Στάκελμπεργκ   Να επιχειρήσουμε ανασκόπηση των νεκρικών εθίμων μέσα στην Αθήνα, σ' όλες τις λεπτομέρειες, αυτό θα ήταν τεράστιο, ίσως και ασυγχώρητο τόλμημα. Γιατί θα έπρεπε να συμβουλευθούμε όλες τις εκθέσεις και όλα τα δημοσιεύματα που εδώ και ενάμιση αιώνα συγκεντρώθηκαν, σκορπισμένα εδώ και εκεί, με περιγραφές των τάφων που ανασκάπτονταν, τυχαία και βιαστικά οι περισσότεροι, όσων δεν έμεινε η εύρεση μυστική, για να μην εμποδιστή η εργασία κάποιας οικοδομής ή –το πιο συχνό- για να γίνει εμπόρευμα το περιεχόμενο του τάφου.

  Η νεκρή γυναίκα, υψηλής, καθώς φαίνεται, οικονομικής και κοινωνικής τάξης, μέσης ηλικίας, μπορεί να άνηκε σε κάποια βασιλική οικογένεια -χρυσά φύλλα δάφνης βρέθηκαν στο κεφάλι της που ίσως ήταν ραμμένα σε κάποιο στεφάνι από άλλο υλικό-, μπορεί όμως να κατείχε και κάποια θρησκευτική εξουσία. Εξετάζονται και και τα δύο σενάρια.   Κάτω από τα θεμέλια μιας κατεδαφισμένης -στο πλαίσιο επέκτασης του λιγνιτωρυχείου της ΔΕΗ- σύγχρονης κατοικίας στη Μαυροπηγή, του δήμου Εορδαίας Κοζάνης, αποκαλύφθηκε ένα εύρημα μοναδικό στον ευρύτερο ελλαδικό χώρο. Μία κλίνη του 1ου αιώνα π.Χ. πάνω στην οποία είχε ταφεί μία πλούσια γυναίκα. Ένα κρεβάτι διαστάσεων 2Χ90 μ., με ύψος 40 εκατοστά, «σαν ένα δικό μας σημερινό ντιβάνι», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αρχαιολόγος, υπεύθυνη της ανασκαφής και προϊστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κοζάνης Αρετή Χονδρογιάννη-Μετόκη, η οποία στο πλαίσιο του 33ου Αρχαιολογικού Συνέδριου για τις ανασκαφές στη Μακεδονία και τη Θράκη- που ξεκίνησε την Πέμπτη και ολοκληρώνετα...

  Κτερίσματα ή ταφικά δώρα, στην αρχαιολογία και την ανθρωπολογία, ονομάζονται τα τέχνεργα εκείνα, που συνοδεύουν τον νεκρό στον τάφο του. Πρόκειται για έργα τέχνης, ειδικά κατασκευασμένα για να διακοσμήσουν τον χώρο ταφής, όπως για παράδειγμα μικρογραφικά ομοιώματα όσων κατείχε εκείνος ο νεκρός, όντας εν ζωή, μεταξύ των οποίων ενδεχομένως και οι σκλάβοι του, ή οι υπηρέτριές του, που θα τον συνοδεύουν και μετά θάνατον. Τα κτερίσματα μπορούν να χαρακτηριστούν και ως είδος αναθηματικής προσφοράς.  

Ο κρατήρας του Δερβενίου είναι οστεοφυλάκιο και τεφροδόχο σκεύος που ανευρέθη,στις 16 Ιανουαρίου 1962, μέσα σ΄ ένα κιβωτιόσχημο τάφο, κοντά στο Δερβένι , 9,5 χλμ. βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης.   Ιστορικό Ο κρατήρας του Δερβενίου αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα δείγματα της αρχαίας χαλκοπλαστικής. Ο κρατήρας σώζεται ακέραιος και το χρυσό του χρώμα οφείλεται στη μεγάλη περιεκτικότητα κασσίτερου στο κράμα του χαλκού. Περιείχε λείψανα από την καύση νεκρού καθώς και ένα χρυσό τριώβολο του Φιλίππου του Β΄. Εικάζεται ότι είναι έργο Μακεδόνα καλλιτέχνη, όμως είναι έντονες οι επιρροές από την αττική τέχνη. Διακόσμηση Η κεντρική σκηνή του αγγείου καλύπτεται από το ζευγάρι Διόνυσος και Αριάδνη που εικονίζεται σε μία στιγμή χαλάρωσης, ενδεχομένως μετά από ερωτική πράξη. Το ζευγάρι πλαισιώνεται από Μαινάδες , αλλά και από άλλες αντρικές και γυναικείες μορφές. Η παράσταση στεφανώνεται από επίθετο ασημένιο κλαδί αμπέλου. Το κάτω τμήμα του λαιμού του αγγείου στολίζει ένα ε...